Get Adobe Flash player

 

Podstawowe wiadomości na stopień żeglarza jachtowego:

I Budowa jachtu typu slup

17

1) Olinowanie stałe:

sztag - stalowa lina łącząca maszt z dziobem, najczęściej do sztagu przymocowany jest fok.

wanty - stalowe liny łączące maszt z burtami

achtersztag - stalowa lina łącząca maszt z rufą

baksztagi - stalowe liny, mogą zastępować achtersztag, są przymocowane od masztu do boków rufy

18

32

2) Olinowanie ruchome:

szoty - liny służące do ustawiania żagli

fały i kontrafały - liny służące do podnoszenia i opuszczania żagli, miecza itd.

topenanta i obciągacz bomu - liny przytrzymujące bom

cumy - liny służące do mocowania jachtu przy nabrzeżu, idące w kierunku od dziobu i od rufy

szpringi - liny służące do mocowania jachtu przy nabrzeżu, są dodatkowe oprócz cum jeśli występują np. prądy, idą od dziobu i rufy w kierunku śródokręcia.

bresty - liny służące do mocowania jachtu przy nabrzeżu idące prostopadle do kei

 
 
23
3) Maszt:

składa się z trzech części: (od dołu) pięta, kolumna i top

pięta - jest to miejsce, w którym maszt łączy się z kadłubem

kolumna - środkowa część masztu, na niej znajdują się salingi, zakończenie want, wzdłuż masztu biegnie likszpara, w którą wpychana jest liklina podczas stawiania grota

top - zakończenie masztu, może znajdować się tam bojka zapobiegająca przed "grzybem", czyli wywróceniem jachtu do góry dnem.

salingi - poprzeczki wychodzące z masztu mniej więcej w 1/3 jego wysokości licząc od góry, przechodzą przez nie wanty, ich zadaniem jest stabilizacja masztu przy przechyłach, na większych jednostkach może ich być więcej niż para

bom - aluminiowa rura, trochę cieńsza od masztu, stanowi podstawę głównego żagla grota, a na większych jednostkach kilkumasztowych także innych żagli np. bezan bom

 
8

4) Ster:

trzon - łączy płetwę i rumpel

głowica - łączy trzon z rumplem, jest obrotowa

fał płetwy sterowej - służy do podnoszenia płetwy na jachtach mieczowych

 
15

5) Kadłub:

dziób - przód jachtu, z zewnątrz określony jako bak

rufa - tył jachtu, znajduje się tam ster czyli płetwa sterowa i rumpel przymocowany do pawęży czyli płaszczyzny na końcu rufy

kokpit - miejsce dla załogi

płetwa mieczowa - zapobiega dryfowi jachtu, umieszczona jest w skrzynce mieczowej, która w jachtach turystycznych służy jako stół

pokład - podłoga pokryta materiałem antypoślizgowym

 
16

6) Osprzęt: ( drobny, pokładowy i ubezpieczający )

knagi - elementy znajdujące się na pokładzie, służące do knagowania lin czyli wiązania bardzo mocnego węzła, zazwyczaj do cumowania, knagowania fałów

kipy - otwory przez które przewleczone są szoty foka, ułatwiają ich wybieranie i zapobiegają zaplątaniu się lub zaczepieniu gdzieś na pokładzie

szekle - wygięte w kształcie podkowy i zaopatrzone w przetyczkę, służą do mocnego łączenia lin

z żaglami, są bardzo wytrzymałe

karabinczyki - zastępcze dla szekli, ale łatwiejsze w użyciu, mają więcej zastosowań i nie są używane wyłącznie w żeglarstwie

bloczki - są używane w celu zredukowania siły używanej do różnych czynności, znajdują się min.

w talii grota i obciągaczu bomu

kabestany - obrotowe słupki, nawija się na nie szoty, które przez to łatwiej wybierać

knaga zaciskowa - potocznie nazwana "pieskiem", zaciska się w niej szoty, przez co nie trzeba ich przez cały czas trzymać, a jednocześnie nie trzeba ich knagować co daje możliwość szybkiego reagowania w razie konieczności

pagaje - wiosła

bosak - kij zakończony metalowym lub plastikowym uchwytem

silnik - stacjonarny lub przyczepny

kotwica - służy do unieruchamiania jachtu bez kontaktu z nabrzeżem, jest bardzo wiele rodzajów kotwic

raksy - służą do przymocowania żagla (foka) do sztagu

kausza - zabezpiecza liny przed przetarciem

kluza i półkluza - ucho lub ucho z wycięciem u góry, przeciąga się przez nie cumy i szpringi co nadaje im stabilność oraz zapobiega przetarciom

icek - nitka przyczepiona do wanty, wskazuje kierunek wiatru

gretingi - podłoga drewniana umożliwiająca swobodne spływanie wody do zenzy

odbijacz - "gruszka" chroniąca jacht przed tarciem o keję lub o inne jachty

 

27

26

25

9

7) Żagle:

fok - pierwszy żegiel, podstawowy, mały, trójkątny, sztakslowy, mocowany na sztagu za pomocą raks lub rolowany wokół sztagu jako "rolfok"

grot - gółwny żagiel na jachcie, największy, trójkątny, na jego dolnym boku znajduje się bom, jego wolny bok nazywany jest likiem wolnym, natomiast lik przedni z likliną, która wchodzi w likszparę znajduje się przy maszcie. Górny wierzchołek tego żagla to róg fałowy, ten na granicy liku wolnego i bomu to róg szotowy, a ostatni to róg halsowy. Żagiel ten jest przystosowany do refowania podczas silnych wiatrów za pomocą krawatów, które nazywane są refsejzingami i zwisają z metalowych oczek na żaglu - remizek. Bom podtrzymuje topenanta.

bezan - ostatni żagiel, za grotem, posiada własny maszt i ułatwia sterowanie

kliwer - drugi sztaksel dziobowy, licząc od masztu

latacz - trzeci sztaksel dziobowy

genua - żagiel większy czasem nawet od grota, stawiany zastępczo dla foka, ma większą powierzchnię więc lepiej sprawdza się przy małym wietrze

spinaker - żagiel stawiany przy pełnym kursie, regatowy, znajduje się przed sztagiem i ciągnie nasz jacht jak wielki balon, posiada własny spinakerbom


6

8) Typy jachtów:

ket - tylko grot

slup - fok i grot

sluter - grot i dwa foki

kuter bermudzki - fok, kliwer, grot

kuter gaflowy - grot, trzy foki, grotopsel - nad grotem

kecz, jol - fok, grot, bezan

kecz sztakslowy - grot, bezan, trzy foki, apsel - pomiędzy grotem, a bezanem

szkuner gaflowy - 5-6 żagli, 3-4 sztaksle

 

9) Stateczność:

jachty balastowe - obciążone w części pod wodą, całkowicie niewywracalne, zachowują się jak "bańka wstańka"

jachty mieczowe - są to jachty śródlądowe, turystyczne, są wywracalne, wytrzymują przechył do 35 stopni, posiadają komory wypornościowe, które teraz zastępuje się np. szafkami przez co przestają być niezatapialne

 

II Teoria żeglowania

11

1) Siły działające na jacht:

siła aerodynamiczna - jest to siła wypadkowa sił siągu i dryfu, popycha ona jacht do przodu

płetwa mieczowa - zapobiega sile dryfu, na małych jachtach wymaga to jednak balastowania przez załogę, ponieważ przy dużym wietrze napór powietrza i wody mogą wywrócić jacht

wykorzystanie sił - siła aerodynamiczna najlepiej działa przy pełnym kursie, czyli gdy wiatr wieje od tyłu, ponieważ siła ciągu i dryfu nakładają się na siebie. Wtedy także nie występują przechyły i dlatego płyniemy najszybciej.

ustawienie żagli - ma duży wpływ na działanie wspomnianych wyżej sił, żagle powinny być jak najmocniej wyluzowane, ale  jedynie do momentu kiedy nie wpadną w łopot.

2

2) Nawietrzność i zawietrzność jachtu:

nawietrzna strona - jest to burta na którą wieje wiatr, a jacht ostrzy

zawietrzna strona - jest to strona po której znajdują się żagle, jacht na tą stronę pochyla się i odpada

środek bocznego oporu i ożaglowania - jeśli środek bocznego oporu znajduje się za środkiem ożaglowania, licząc od dziobu jacht ma tentencję do odpadania, natomiast jeśli jes todwrotnie czyli środek bocznego oporu znajduje się przed środkiem ożaglowania, licząc od dziobu to jacht ma tendencję do ostrzenia co jest o wiele lepsze ponieważ gdy sternik wypadnie za burtę jacht zatrzyma się w kącie martwym. Czasem oba środki są w tym samym miejscu, wtedy jacht nie jest ani zawietrzny ani nawietrzny.

praca sterem - sterem korygujemy odpadanie lub ostrzenie w zależności od jachtu

24

3) Kursy względem wiatru:

fordewind - najlepszy kurs, wiatr wieje z tyłu, płyniemy najszybciej i bez przechyłów, żagle wychylone maksymalnie i na przeciwnych burtach tzw. "na motyla", miecz może być podniesiony

baksztag - wiatr wieje ukośnie od rufy, żagle wychylone dość mocno

półwiatr - wiatr wieje prostopadle do jachtu

bajdewind - najostrzejszy kurs, duże przechyły, żagle maksymalnie wybrane, miecz w dole

kąt martwy - około 90 stopni, kąt w którym żagle wpadają w łopot, a jacht zatrzymuje się, im lepszy jacht tym mniejszy jest kąt martwy, jednak żaden jacht nie jest w stanie płynąć całkowicie pod wiatr

4) Halsowanie:

Jest to zmienianie kierunków, gdy chcemy płynąć w kierunku kąta martwego, ale jak już wiemy jest to niemożliwe lub przy przechodzeniu linii wiatru gdy wieje od rufy.

prawy hals - żagle znajdują się po lewej stronie, a wiatr wieje od prawej, czyli lewa jest zawietrzna, a prawa nawietrzna

lewy hals - jest odwrotnością prawego halsu

III Teoria manewrowania

1) Ostrzenie i odpadanie:

ostrzenie - skręcanie w kierunku do wiatru oraz wybieranie żagli

odpadanie - skręcanie od wiatru oraz luzowanie żagli

1

2) Zwroty:

zwrot przez sztag - z bajdewindu jednego halsu przechodzimy do bajdewindu drugiego halsu przecinając dziobem kąt martwy.

Kolejne komendy:

"do zwrotu przez sztag" -> "jest do zwrotu przez sztag", sternik musi mieć pewność, że wszyscy usłyszeli,

"prawy/lewy foka szot luz" -> "jest prawy/lewy foka szot luz", jeśli sternik operuje szotami grota to wybiera je,

"lewy/prawy foka szot wybierz" -> "jest lewy/prawy foka szot wybierz", na koniec dobieramy lub luzujemy odpowiednio żagle i płyniemy dalej.

Zwrot przez sztag wykonujemy szybko, aby nie wytracić prędkości.

zwrot przez rufę - z baksztagu jednego halsu do baksztagu drugiego halsu przecinając rufą linię wiatru.

Kolejne komendy to:

"do zwrotu przez rufę" -> "jest do zwrotu przez rufę", przygotowanie jak powyżej,

"prawy/lewy foka szot wybieraj", "prawy/lewy foka szot luzuj", przy zwrocie przez rufę przebieramy szoty na drugę stronę, gdyż fok mógłby się zawinąć wokół sztagu, wydając komendy sternik szybko najpierw wybiera, a potem luzuje po zwrocie szoty grota tak aby niekontrolowanie bom nie przeleciał na drugą burtę, co było by niebezpieczne, zaś lekko skręca sterem. Zwrot przez rufę robimy powoli, wiatr wieje z tyłu więc nie tracimy prędkości.

 

ważna różnica - jest zasadnicza różnica pomiędzy "luzuj" i "luz" oraz "wybieraj" i "wybierz".

"luz" - jest to pełne wyluzowanie żagla, aż do łopotu

"luzuj" - wyluzowanie żagla tylko do pewnego stopnia, odpowiedniego do kierunku wiatru

"wybierz" - maksymalne wybranie żagla

"wybieraj" - tak jak luzuj tylko do pewnego stopnia, o tym jakie powinno być ustawienie żagli powinien myśleć także szotmen nie tylko sternik.

31

3) Manewr "człowiek za burtą":

1. Osoba melduje: "człowiek za burtą".

2. Sternik wydaje komendę: "alarm człowiek za burtą", "środki ratunkowe rzuć", "oko na człowieka".

3. Oko melduje o położeniu człowieka w długościach jachtu np. "godzina 10, 2 długości" oraz wskazuje na niego ręką i nie spuszcza go z oczu.

4. Po odpłynięciu około 3 długości jachtu ostrym kursem należy przejść do baksztagu, a potem wykonać zwrot przez rufę, nie wolno przez sztag, bo przy złych warunkach może to być niebezpieczne. Płynąc baksztagiem nabieramy wysokości, potem zaczynamy ostrzyć aż do bajdewindu.

5. Do człowieka podchodzimy kursem ostrym.

6. Przed podebraniem człowieka sternik wydaje komendę: "żagle luz", "przygotować się do podebrania człowieka z prawej/lewej burty" oraz zatrzymuje jacht w kącie martwym aby zwolnić. Na ciężkich jachtach balastowych człowieka podbiera się z burty zawietrznej, ponieważ jest niżej, natomiast na lekkich jachtach mieczowych z burty nawietrznej, bo może nastąpić wywrotka.

7. Pada komenda: "człowiek na pokładzie", sternik odpowiada: "udzielić człowiekowi pierwszej pomocy", następnie wychodzi z kąta martwego.

 
 

4) Manewry przy kei bez silnika:

podejście do kei - wyznaczamy stanowiska, przygotowujemy odbijacze i cumy.

Cumy muszą być z jednej strony zaknagowane, a z drugiej zakończone węzłem ratowniczym. Wyznaczamy desant - osobę, która pierwsza wyskoczy na ląd i odbierze cumy. Nie wolno skakać z cumą w rękach. Przy słabym wietrze dochodzimy niesieni przez wiatr dopychający, a przy silnym zrzucamy żagle i dochodzimy rozpędem. Gdy jacht stoi na cumach wydajemy komendę: "wybierać/luzowć cumę dziobową/rufową", należy wyrównać odległość obu cum od jachtu. Potem zakładamy szpringi i wydajemy komendę: "tak stoimy". 

odejście od kei - nadajemy funkcje załodze, zakładamy cumy nabiegowo, aby móc luzować i wybierać je w razie konieczności. Odchodzimy analogicznie do wiatru, tak jak przy podejściu.

5) Manewr stawania w dryfie:

1. Sternik informuje załogę słowami: "przygotować się do stanięcia w dryf", "do zwrotu przez sztag".

2. Początkowo wykonujemy manewr tak jak zwrot przez sztag, wybieramy żagle maksymalnie i wychylamy ster.

3. Po przejściu linii wiatru foka pozostawiamy po tej samej stronie, tak aby pracował wstecz, natomiast grota lekko luzujemy.

4. Na koniec po tym dziwnym zwrocie wychylamy ster maksymalnie na przeciwną burtę.

Stoimy w dryfie. Jest to bardzo prosty i przydatny manewr, który wykorzystują często żeglarze pływający samemu po morzu, gdy jacht dryfuje bez względu na zafalowanie i wiatr, mamy wtedy możliwość odpoczynku lub przygotowania posiłku. Oczywiście przed ustawieniem w taki sposób jachtu musimy upewnić się, że nie zdryfuje nas na przeszkody lub inne jachty, dlatego na śródlądziu często bywa to bardzo trudne do zrealizowania. Dryfujący jacht ma pierwszeństwo przed innymi ze względu na brak zdolności manewrowych.

6) Inne:

na żaglowcu - nie da się zrobić zwrotu przez sztag bez pomocy silnika, jeśli nie ma silnika można go wykonać jedynie na biegu wstecznym

hamowanie żaglami -

zwykłe: maksymalne wybranie szotów zawietrznych, ster prosto

gwałtowne: wybranie nawietrznego szotu foka i wychylenie steru na nawietrzną 

IV Prace bosmańskie

Są to wszystkie czynności związane z linami, klar na jachcie, naprawa osprzętu i wszelka pomoc.

5

1) Węzły:

płaski - służy do łączenia lin tej samej grubości, jest lepszy niż zwykły supeł

ósemka - służy do pogrubienia liny, aby np. szot nie wyskoczył dalej niż do kipy

wyblinka - służy do przywiązania czegoś do drzewca, relingu itp.

flagowy - służy do wiązania flag i bander

ciężarek rzutowy - pospolicie nazwany "ogórkiem", jak sama nazwa wskazuje do obciążenia liny z jednej strony

łańcuchowy - skrót na linach

żeglarski - służy do cumowania, dwa razy okręcamy wokół polera i kilka półsztyków

ratowniczy - najmocniejszy z węzłów, niby służy do tego aby po wypadnięciu za burtę przywiązać się nim, ale bardziej przydaje się do różnych innych celów na jachcie

buchta - zwijamy w nią linę po sklarowaniu

 

V Przepisy

1) Zasady zachowania:

dla bezpieczeństwa  - nigdy nie wolno odpychać się nogami ani rękami od niczego, zwłaszcza w śluzie. Należy wykonywać polecenia kapitana i sternika, nie zakłucać komend, nie zasłaniać widoku sternikowi. Klar na jachcie . Nosimy odpowiedni ubiór ...itd.

estetyka - jacht musi być czysty i sklarowane wszystkie liny

kultura osobista -

1. Jeśli stoisz na kei i widzisz dochodzący do nabrzeża jacht zaproponuj pomoc przy odbieraniu cum.

2. Zakładaj swoją cumę pod inne cumy na poler.

3. Cumuj tak, aby inne załogi nie potykały się o twoje cumy.

4. Pozdrawiaj przepływających.

5. Bądź skory do pomocy.

2) Pierwszeństwo:

1. Statek żaglowy płynący prawym halsem ma pierwszeństwo nad lewym halsem.

2. Zawietrzny jacht ma pierwszeństwo nad nawietrznym.

3. Wyprzedzany ma pierwszeństwo nad wyprzedzającym.

4. Ostrzejszy kurs na pełniejszym.

5. Jacht żaglowy nad motorowym.

6. Jednostka na sygnale, policja, straż, WOPR, pogotowie ratunkowe, pilot ma pierwszeństwo nad wszystkimi innymi jednostkami, jeśli nie są ograniczone ich zdolności manewrowe.

7. Bezwzględne pierwszeństwo ma statek wykonujący pracę, pasażerski, o ograniczonej zdolności manewrowej oraz ograniczony głębokością.

3) Oświetlenie jachtu:

widzianego od dziobu - zielone światło po lewej, a czerwone po prawej stronie

na topie masztu - białe

na większych i motorowych - dodatkowo białe ma rufie

4) Dzienne oznaczenia jachtu:

jacht na żaglach i na silniku - czarny trójkąt skierowany stożkiem w dół

stojący na kotwicy - czarna kula

z pierwszeństwem przejazdu - czerwony, trójkątny proporzec na dziobie

prom - zielona kula

utrata manewrowości - dwie czarne kule jedna nad drugą

5) Uprawnienia żeglarza jachtowego:

bez patentu - jachty o długości nieprzekraczającej 7,5m długości, na śródlądziu

z patentem -

wymagania: ukończone 14 lat, ukończenie szkolenia i pomyślne zdanie egzaminu

uprawnienia: prowadzenie jachtów żaglowych bez lub z pomocniczym napędem mechanicznym po wodach śródlądowych bez ograniczeń, prowadzenie jachtów żaglowych bez lub z pomocniczym napędem mechanicznym o długości kadłuba do 12m po wodach morskich w strefie do 2 mil morskich od brzegu w porze dziennej.

VI Podstawy locji

1) Podstawowe pojęcia:

Locja – to dział wiedzy zajmujący się dokładnym opisem danego akwenu oraz jego
oznakowania nawigacyjnego z punktu widzenia potrzeb bezpieczeństwa żeglugi w różnych
warunkach pogodowych. Locja dzieli się na: śródlądową i morską.
Szlak żeglowny – jest to pasmo na drodze wodnej, na którym może odbywać się bezpiecznie ruch żeglugowy statków o zanurzeniu dozwolonym na danym odcinkudrogi wodnej.

12

2) Rzeka:

Ploso – jest to miejsce największej głębokości na rzece
Ławica – powstaje przez osadzanie i stabilizację materiału wleczonego,
przy wyższych stanach wody stanowi płyciznę
Przemiał – jest to miejsce o przyspieszonym nurcie, nazywany brodem
Odsypisko – trwałe nagromadzenie materiału, często porośnięte już roślinnością

 

3) Śluza i Jaz:

Śluza wodna – budowla hydrotechniczna wznoszona na kanałach żeglownych, rzekach oraz pomiędzy jeziorami. Są one budowane w celu umożliwienia podczas żeglugi pokonywania różnic poziomu wody przez jednostki pływające. Śluza to fragment kanału przegrodzony komorą wodną. Komora śluzowa jest zamknięta ruchomymi wrotami.
Działanie śluzy polega na tym, że jednostka pływająca wpływa do komory przez jedną przegrodę otwartą, przy drugiej przegrodzie zamkniętej. Otwarta przegroda następnie jest zamykana i woda,
w zależności od potrzeby, jest napuszczana do komory lub z niej wypuszczana. Po wyrównaniu się poziomów w komorze i kanale wylotowym otwarte zostają wrota i jednostka wypływa z komory.

 

- Przy zbliżaniu się do śluzy należy zmniejszyć prędkość jachtu lub go zatrzymać
- należy zrzucić żagle i położyć maszt
- nadpływające jednostki powinny ustawić się przy jednym brzegu w kolejności przypłynięcia
- do śluzy wolno wpływać dopiero po zapaleniu zielonego światła
- pierwszeństwo przysługuje statkom spieszącym na ratunek oraz pasażerskim i transportowym

W śluzie:
- nie wolno knagować cum, ani nawet przekładać ich nabiegowo
- nie wolno opierać się rękami i nogami o śliskie ściany śluzy, należy przygotować bosak i pagaje
- należy stosować się do ogólnych lub lokalnych przepisów w tym przestrzegania znaków żeglugowych
- należy uważać na położone maszty: swój oraz innych jednostek
- należy uiścić opłatę za śluzowanie
- trzeba pamiętać o zasadzie ograniczonego zaufania
- trzeba uwzględnić, że w śluzie zmienia się ilość miejsca ze względu na poziom wody
- należy uważać na wiry i prądy powstające przy wrotach podczas śluzowania
- czekając na swoją kolej należy korzystać z przygotowanych na wodzie polerów

Przejście przez śluzę wymaga szczególnej ostrożności !!!

Jaz – budowla hydrotechniczna wybudowana w poprzek rzeki lub kanału, piętrząca wodę, w celu utrzymania stałego poziomu rzeki dla celów żeglugowych. Równolegle do jazu czasami buduje się też śluzy umożliwiające żeglugę poniżej jazu i przepławki dla ryb.

7

4) Oznaczenia toru wodnego:

Na śródlądziu oznakowane są szlaki żeglugowe, zielone boje znajdują się po lewej stronie,
zaś czerwone po prawej.
Na morzu natomiast nie ma oznakowanych szlaków lecz oznakowane jest wejście do portu
odwrotnymi kolorami niż na śródlądziu czyli wchodząc do portu morskiego po lewej stronie
mamy boje czerwone (w tym ostatnia to główka portowa), a po prawej zielone, także z główką portową.

 13
 
 
3) Rozgałęzienie szlaku żeglownego:

35

5) Inne:

znaki osobistego niebezpieczeństwa - czarno-czerwone boje, znak szczytowy to dwie czarne kule

znaki bezpiecznej wody - biało-czerwone pasy w pionie zamiast w poziomie jak przy innych bojach, na szczycie czerwona kula

znaki specjalne - całe żółte, zakończone leżącym krzyżem, takie boje znajdują się min. przy posiadłości prezydenckiej na Helu

bezpieczne przejście - biało-czerwony romb (od strony białego)

most - ruch w obu kierunkach to żółty romb po środku i dwa biało-czerwone romby po bokach, ruch w jednym kierunku to dwa żółte romby jeden nad drugim

 38

6) Oznakowanie kardynalne:

22

21

20

19

 

 
7) Znaki żeglugowe regulujące ruch na drogach wodnych:
 
 
 
 
 

VII Ratownictwo

1) Bezpieczeństwo:

Ratownictwo bezpośrednio wiąże się z przepisami.

Przepisy służą bezpieczeństwu naszemu i sprzętu z którego korzystamy, nie przestrzeganie ich zmierza do ratownictwa.

Ratownictwo nie jest niczym przyjemnym i aby do niego nie doszło należy przestrzegać przepisów. Bezpieczeństwo wymaga czasem dużo cierpliwości, należy sprawdzić stan jachtu i osprzętu przed wypłynięciem oraz stosować się do zasad obowiązujących na jachcie.

Stojąc na jachcie zawsze należy trzymać się olinowania stałego, a nie relingów burtowych.

W nocy na jachcie gdy wystąpi konieczność zwrócenia na siebie uwagi należy oświetlić latarką żagle, ponieważ są to ogromne, białe płachty, które odbijają światło i przez to są bardzo dobrze widoczne.

Rakiety - są dwa rodzaje rakiet: jedne to białe, służą do oświetlania, czerwone zaś do wzywania pomocy, nie wolno ich lekceważyć i odpalać dla zabawy.

Wszystkie sygnały wzywania pomocy są zastrzeżone dla sytuacji kryzysowych i występuje całkowity zakaz ich stosowania bez potrzeby.

2) Ubiór:

buty - muszą mieć antypoślizgowe podeszwy, najlepiej jasne aby nie brudzić pokładu i nie mogą być klapkami

ogólnie - należy być ubranym stosownie do pogody i pamiętać, że gdy na lądzie jest upał to na wodzie możemy potrzebować nawet zimowej czapki. Nasze ubranie musi być robocze, czyli przystosowane do jachtu, odporne na tarcie i darcie oraz najlepiej wodoodporne.

14

3) Środki ratunkowe i asekuracyjne:

ratunkowe - te, które zapewniają utrzymanie się na wodzie czyli: tratwy, koła i pasy

tratwy ratunkowe - znajdują się na dużych jednostkach, po włączeniu same się napompowują, stanowią bazę dla rozbitków, zapewniają środki potrzebne do przeżycia

koło ratunkowe - utrzymuje rozbitka na powierzchni, nie gwarantuje jednak przetrwania ujemnych temperatur, posiada uchwyty linowe do których można przywiązać rzutkę oraz lampkę sygnalizacyjną

pas ratunkowy - specjalne kamizelki, posiadają kołnierz pod głową, który uniemożliwia zamoczenie głowy a także utrzymuje nas w pozycji na plecach, posiada środki sygnałowe czyli pasy odblaskowe, gwizdek i lampkę

środki asekuracyjne - pomagają w chwilach zagrożenia, ale nie zapewniają przetrwania przez dłuższy czas.

kamizelki asekuracyjne - cienkie i wygodne, bez kołnierza, zwiększają wyporność w chwili wypadnięcia za burtę

profilaktyka - np. "livelina" - lina umocowana wzdłuż jachtu, wpinając się w nią karabinczykiem nie mamy możliwości wypadnięcia za burtę, zastosowanie podczas sztormów podobnie jak uprząż.

 

4) Przykładowe sygnały wzywania pomocy na śródlądziu:

 - wystrzał czerwonej racy

 - zataczanie kół czerwoną flagą

 - machanie rękami do poziomu i w dół

 - telefon do WOPR - 601 100 100

 - zataczanie kół latarką

 - płonąca beczka oleju lub smoły

5) Przykładowe sygnały wzywania pomocy na morzu:

 - sygnał "MAYDAY" oraz kanał 16 VHF lub przycisk DISTRESS

 - sygnały ostrzegawcze N.C. według Międzynarodowego Kodu Sygnałowego

 - czerwone rakiety

 - płomień na statku

 - sygnał dymny o barwie pomarańczowej

 - sygnały nadawane przez pławy radiowe oraz radiotelefony

 - barwny znak na wodzie

6) Radiopławy awaryjne:

EPIRB - urządzenie, które alarmuje i nadaje sygnały lokalizacyjne, za pomocą pławy nie można się komunikować, ułatwia ona odnalezienie rozbitków po katastrofie. Uaktywnia się za pomocą przycisku lub po zamoczeniu w wodzie. Nadaje sygnał przez 48 godzin, całkowicie wodoodporna, jest wyposażona w własne źródło światła, wytrzymuje upadek z 20m i przymocowuje się ją do tratwy ratunkowej, ale nie w środku, ponieważ pława nie może znajdować się pod zadaszeniem aby poprzez antenę mieć kontakt z satelitą.

36

7) Apteczka:

zawartość - folia rozgrzewająca, bandaże, plastry, woda utleniona, chusta trójkątna, ostre nożyczki

nie wolno - żadnych lekarstw, ponieważ pod wpływem emocji można pomylić leki i spowodować jeszcze większą krzywdę poszkodowanemu

Więcej o apteczce możecie znaleźć w zakładce survival -> apteczka.

 

VIII Meteorologia

1) Wiatr:

Wiatr - poziomy ruch powietrza względem powierzchni ziemi, wywołany różnicą ciśnień.
Prędkość wiatru mierzona jest w metrach na sekundę lub węzłach czyli milach morskich na godzinę za pomocą wiatromierza lub anemometru.

Wyż - to układ baryczny, obszar wysokiego ciśnienia atmosferycznego, w którym najwyższe ciśnienie panuje w centrum układu a prądy powietrza skierowane są na zewnątrz ku obszarom o niższym ciśnieniu.
Wirowy ruch mas powietrza w antycyklonie odbywa się na półkuli północnej zgodnie z kierunkiem ruchu wskazówek zegara.
Niż - obszar niskiego ciśnienia. Wraz z przyjściem centrum niżu obserwuje się spadek ciśnienia 
i zazwyczaj zmianę innych parametrów, takich jak temperatura czy zachmurzenie.

W niżu wiatry wieją cyklonalnie, czyli na półkuli północnej przeciwnie do ruchu wskazówek zegara.

Wiatr wieje zawsze z wyżu do niżu, aby wyrównać ciśnienie.

zakłócenia - mogą być spowodowane prez inny jacht, brzeg, lub drzewa, które zasłaniają wiatr

szkwał - jest to uderzenie wiatru spowodowane silnym podmuchem powstałym na granicy dwóch mas powietrza o różnej temperaturze

10 37
34
 
bryza dzienna - wiatr lokalny, wieje od wody, w dzień ląd szybciej się nagrzewa niż woda, ciepłe powietrze nad lądem unosi się, czego następstwem jest górny wiatr, powodujący przemieszczenie się mas powietrza od lądu w kierunku wody. W ten sposób ciśnienie nad wodą rośnie, a nad lądem maleje. Powstała różnica ciśnień wywołuje wiatr powierzchniowy w stronę lądu.
bryza nocna - wiatr lokalny, wieje od lądu, jest odwrotnością dziennej, gdyż woda wolniej się ochładza niż ląd.
33

2) Chmury:

chmura - jest zbiorem drobnych kropelek wody lub kryształków lodu unoszących się nad ziemią.

Aby powstała chmura muszą być spełnione dwa warunki - wzniesienie się wilgotnego powietrza na odpowiednią wysokość, gdzie może nastąpić oziębienie oraz występowanie w atmosferze jąder kondensacji, czyli drobnych zanieczyszczeń oraz soli, aby skraplająca się woda miała na czym się osadzić.

cirrus - wysokie chmury, zbudowane wyłącznie z kryształków lodu, jeśli barwią się na czerwono przy zachodzie słońca oznacza to, że jutro można będzie spodziewać się silnego wiatru, istnieje też słynne żeglarskie powiedzenie, że "gdy cirrus na niebie to pogoda się **** (w znaczeniu popsuje)" :)

Jest to prawdą bo cirrusy zapowiadają nadejście w ciągu 2-3 dni wyżu niosącego ze sobą długotrwałe opady.

cumulonimbus - jest to wypiętrzona chmura kłębiasto-deszczowa, najczęściej w kształcie kowadła, jeśli taką zobaczymy na śródlądziu należy uciekać w trzciny lub do najbliższej przystani, a jeśli na morzu to należy zrzucić wszystkie żagle. Nie wolno lekceważyć tej chmury, jest ona bardzo niebezpieczna, ponieważ przynosi ze sobą gwałtowne burze z silnymi opadami deszczu lub gradu.

Niestety nie zawsze jesteśmy w stanie zobaczyć ten charakterystyczny kształt, wtedy ostrzec nas mogą tzw. chmury rotorowe, które kręcą się pchane przed cumulonimbusem.

 

3

 

4

Wielkość zachmurzenia:
czyli po prostu zachmurzenie, jest to stopień pokrycia nieba aktualnie występującymi chmurami (w poszczególnych warstwach lub wszystkimi). Obserwacja wielkości zachmurzenia polega na szacowaniu wzrokowym. Zachmurzenie jest określane w ósmych częściach nieba tj. w oktantach.
Mgła - to zawiesina bardzo małych kropelek wody w przyziemnej warstwie powietrza, powodująca ograniczenie widzialności poniżej 1 km. Mgła jest produktem kondensacji pary wodnej zawartej

w atmosferze, tak jak chmura.
Widzialność pozioma - to odległość, z której dany obiekt w danych warunkach meteorologicznych jest jeszcze widziany. Widzialność określana jest w metrach.
O widzialności w dużym stopniu decyduje mgła ale także opady atmosferyczne.

 
 
 

28

30

29

3) Fronty:

front ciepły - powstaje, gdy cieplejsze powietrze nasuwa się na powietrze chłodne.

Powietrze ciepłe "wślizgując się" nad chłodne, wznosząc się ulega ochłodzeniu.

Dochodzi do kondensacji pary wodnej i powstania rozległego systemu chmur na styku mas powietrza. W przedniej jego części, najwyżej, pojawiają się chmury Cirrus, a następnie chmury piętra średniego i niskiego, kolejno: Altostratus i Nimbostratus. Przejściu frontu ciepłego towarzyszą stosunkowo długo trwające opady ciągłe, obejmujące często obszar o szerokości od kilkudziesięciu do kilkuset kilometrów przed frontem.

front chłodny - powstaje, gdy powietrze chłodne wypiera powietrze cieplejsze.

Dzieje się to z większą prędkością i dynamiką niż w przypadku frontu ciepłego, dlatego zjawiska występujące na froncie chłodnym są bardziej intensywne, czasem gwałtowne.

Przy wypieraniu ciepłego powietrza do góry następuje proces kondensacji pary wodnej i rozwój zachmurzenia kłębiasto-deszczowego (Cumulonimbus). Chmury ciągną się wzdłuż frontu, któremu towarzyszą często porywy wiatru, ulewne deszcze i burze. Front chłodny przemieszcza się nieco szybciej niż front ciepły, przeważnie z prędkością 25 - 50 km/godz.



4) Przewidywanie pogody:

Pogodę pochmurną, deszczową i wietrzną zapowiadają:
- nadciągające od zachodu chmury warstwowe na różnych poziomach
- krwistoczerwony wschód słońca
- brudnożółty wschód słońca bez chmur lub za ciemną warstwą chmur nad choryzontem
- systematyczny spadek ciśnienia
- wzrost siły wiatru pod wieczór i w nocy
- halo wokół księżyca lub słońca
- nagła zmiana kierunku wiatru
- wiatr z kierunków południowych, skręcający na zachodni
- nisko latające ptaki
- silne świecenie gwiazd
- przy pogodzie bezwietrznej dym ścielący się po wodzie
- tęcza rano lub przed południem

Pogodę bezdeszczową, ładną z umiarkowanymi wiatrami zapowiadają:
- czysty i jasny widnokrąg podczas wschodu słońca
- mgła opadająca nad ranem
- obfita rosa rano i wieczorem
- wiatr tężejący w południe
- zanikanie pod wieczór chmur kłębiastych
- po zachodzie słońca barwa nieba o odcieniu złotym
- utrzymywanie się ciśnienia
- występowanie tęczy w godzinach popołudniowych
- unoszenie się dymy pionowo do góry
- czerwony zachód słońca

Technika przewidywania pogody polecana przez instruktorów survivalu:
Stań plecami do wiatru:

jeśli chmury wysokie napływają z lewej strony, pogoda najprawdopodobniej się pogorszy
jeśli chmury wysokie napływają z prawej strony, pogoda najprawdopodobniej się poprawi

5) komunikaty i ostrzeżenia meteorologiczne:

Komunikaty meteorologiczne można podzielić na:
biuletyny pogodowe – komunikaty dostarczane o określonych godzinach
ostrzeżenia meteo – komunikaty podawane w sytuacji, kiedy spodziewane jest wystąpienie
niebezpiecznych zjawisk meteorologicznych

Komunikaty zawierają:
- ostrzeżenia o niebezpiecznych zjawiskach meteorologicznych
- omówienie sytuacji barycznej
- prognozę na 12 najbliższych godzin
- orientacyjną prognozę na kolejne 12 godzin

Informacje na ten temat można uzyskać:
- w kapitanacie lub bosmanacie portu
- w portowych placówkach meteorologicznych
- w radio i telewizji
- z radiostacji lądowych

System Sygnalizacji Ostrzegawczej dla żeglarzy na Wielkich Jeziorach Mazurskich.

System Sygnalizacji Ostrzegawczej przed niebezpiecznymi zjawiskami pogodowymi uruchomiono w lipcu 2011 roku.
Składa się on z sieci 17 masztów zlokalizowanych w różnych miejscach na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich. Jego zadaniem jest powiadamianie żeglarzy o możliwości wystąpienia zagrożenia pogodowego.
O możliwości nadejścia niebezpieczeństwa pogodowego żeglarze są informowani rytmicznie pulsującym, żółtym światłem:
Sygnał 40 błysków na minutę to komunikat „UWAGA” SPODZIEWANE BURZE I WIATR,
Sygnał 90 błysków na minutę oznacza bezpośrednie niebezpieczeństwo - „NIEBEZPIECZEŃSTWO” WYSTĘPOWANIE BURZY ORAZ SILNEGO WIATRU
Pulsujące światło jest widoczne na odległość do 8-9 km w każdych warunkach, nawet przy pełnym nasłonecznieniu, niemal z każdego punktu na Wielkich Jeziorach Mazurskich.