Get Adobe Flash player

Patronat Szkolnego Koła Rekonstrukcji Historycznych nad pomnikiem nagrobnym Rodziny Żyźniewskich.

SC patronat

W listopadzie 2014 roku w siedzibie Gimnazjum i Liceum OO Bernardynów przy ul. Spornej odbyła się uroczystość ustanowienia patronatu nad grobem Janiny, Zygmunta i Edwarda Żyźniewskich. który znajduje się w części katolickiej Starego Cmentarza przy ul. Ogrodowej w Łodzi. Na ręce Ojca Dyrektora Juwenalisa Andrzejczaka przekazany został dokument powierzający opiekę nad miejscem pochówku Żyźniewskich Szkolnemu Kołu Rekonstrukcji Historycznych.

Żyźniewscy to przedstawiciele rodziny, których przodkowie przybyli do Łodzi w XIX wieku z Niemiec. Zajęcia nie szukali w przemyśle, ale w handlu. Do dnia dzisiejszego zachowała się kamienica przy ul. Legionów 24, w której Edward Marcin Jezierski i jego żona Wilhelmina z d. Ast, rodzice Janiny Żyźniewskiej założyli i prowadzili sklep tekstylny. Budynek ten związany z rodziną do 1945 roku, odegrał ważną rolę zwłaszcza w okresie okupacji hitlerowskiej. Jezierscy doczekali się pięciorga dzieci: jednego syna i czterech córek. Wszystkie wychowali w duchu patriotyzmu, polskich tradycji i oddania sprawie niepodległości Polski (Wilhelmina była z pochodzenia Niemką).

rodzina budynek

Janina Żyźniewska, działaczka społeczna i niepodległościowa, w okresie okupacji hitlerowskiej stała się jedną z najważniejszych postaci łódzkiej konspiracji. Wraz z mężem Zygmuntem, wychowała dwóch synów: Wiesława i Edwarda. Obaj byli harcerzami, po wybuchu II wojny światowej wstąpili w szeregi SZP-ZWZ-AK. 

Zygmunt Żyźniewski zmarł w 1940 roku. Jego syn Edward, aresztowany przez gestapo w marcu 1941 roku, wywieziony do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, został tam rozstrzelany 27 lipca 1941 roku. W tym samym obozie 4 stycznia 1943 roku zmarła także jego matka Janina.

Miejsce pochówku Zygmunta Żyźniewskiego na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej jest także symbolicznym grobem jego żony i syna Edwarda.  W dniu 4 lutego 2014 roku decyzją Ks. Grzegorza Klimkiewicza, Inspektora ds. Cmentarzy Kurii Metropolitarnej Łódzkiej, zostało ono wpisane do rejestru grobów o znaczeniu historycznym, bez prawa do likwidacji i ponownego pochówku. Formalną opiekę nad grobem sprawuje odtąd Towarzystwo Opieki nad Starym Cmentarzem.

Nagrobek rodziny Żyźniewskich nie jest zabytkiem, mimo to zasługuje na ochronę ze względu na ludzi, których szczątki, także w sensie symbolicznym, zostały w nim złożone. Dlatego też celem patronatu jest nie tylko odnowienie nagrobka i stała opieka nad nim. Ważne będą także działania o charakterze edukacyjnym, prezentujące przedstawicieli tej rodziny oraz upowszechniające wiedzę o ich dokonaniach i zasługach dla sprawy narodowej.

 

Wygląd pomnika przed i po objęciu patronatu oraz dokument potwierdzający jego nadanie:

Zdjęcie0067DSC09368skanowanie0001

 

W doroczną kwestę na Starym Cmentarzu w Łodzi włączamy się i my - Młodzieżowa Grupa Rekonstrukcyjna AK. Podczas kwesty zbieramy fundusze na renowację nie tylko grobu Żyźniewskich ale także innych zaniedbanych, a zasługujących na uwagę pomników.

 

DSC 0156

 

Podczas dorocznej kwesty na Starym Cmentarzu w Łodzi, przy ulicy Ogrodowej, w dniu 31. 10. 2015 r. udało nam się zebrać 1500 zł, niemalże rok później w dniu 30. 10. 2016 r. ponowiliśmy ten wynik. Pieniądze będą przeznaczone na dalszą renowację pomnika, między innymi odświeżenie napisów oraz przygotowanie tabliczki z informacją na temat patronatu.

 

DSC02454

 

KIM  BYLI  ŻYŹNIEWSCY ?

Zygmunt Żyźniewski urodził się 7 stycznia 1895 roku w miejscowości Radużyce w powiecie ihumeńskim w guberni mińskiej. Ukończył sześcioklasowe gimnazjum, a następnie uzyskał zawód mechanika samochodowego. W lipcu 1915 roku zgłosił się jako ochotnik do armii rosyjskiej i został przydzielony do Szkoły Szoferów frontu zachodniego w Smoleńsku. Po ukończeniu szkoły został mianowany młodszym podoficerem, a następnie pełnił obowiązki instruktora i zarządcy garażu szkolnego. W lipcu 1917 roku zgłosił się do służby w sztabie 1 Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Brał udział w walkach z bolszewikami jako kierowca samochodu pancernego. Za zasługi w boju o Mińsk został odznaczony amarantową wstążką oraz awansowany na stopień starszego podoficera (sierżanta). Na skutek demobilizacji 1 Korpusu Polskiego, 2 lipca 1918 roku został zwolniony z wojska. Do odrodzonego Wojska Polskiego wstąpił 20 grudnia 1919 roku i służył jako urzędnik wojskowy XI rangi  w Dowództwie Wojsk Samochodowych Okręgu Generalnego Łódzkiego. Pełnił funkcję zastępcy Szkoły Kierowców przy Dowództwie Wojsk Samochodowych OGŁ. W latach służby wojskowej został odznaczony  odznaką 1 Korpusu Polskiego (3 VII 1918 r.) oraz Medalem Interallieè (1925). Zmarł w 1940 roku w wyniku choroby nowotworowej. Pochowany został na Starym Cmentarzu przy ul. Ogrodowej w Łodzi.

 

Janina Żyźniewska z d. Jezierska urodziła się 22 września 1897 roku  w Łodzi. Była córką Edwarda Marcina Jezierskiego i Wilhelminy z d. Ast. Rodzice prowadzili sklep tekstylny w kamienicy przy ul. Legionów 24, która była ich własnością. W 1914 roku ukończyła polskie żeńskie Gimnazjum Zofii Pętkowskiej w Łodzi. W 1919 roku wyszła za mąż za Zygmunta Żyźniewskiego, żołnierza 1 Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. W latach I wojny światowej,  wraz z siostrami Wandą, Leonią i Zofią zaangażowana była w działalność niepodległościową w ramach Ligi Kobiet Polskich Pogotowia Wojennego. Współpracowała także z Polską Organizacją Wojskową i Legionami Józefa Piłsudskiego, za co w odrodzonej II Rzeczypospolitej odznaczona została Krzyżem Legionowym ( w 1927 r.) oraz Medalem Niepodległości (w 1931 r.) W latach 1918-1939 podjęła pracę w Wydziale Zdrowia Zarządu Miejskiego Miasta Łodzi oraz kontynuowała działalność społeczną na terenie Łodzi, m.in. w Samopomocy Społecznej Kobiet, w Przysposobieniu Wojskowym Kobiet, w Kole Przyjaciół Harcerzy przy 9 Łódzkiej Drużynie Harcerskiej im. Henryka Dąbrowskiego. Po wybuchu  II wojny światowej stała się jedną z pierwszych w Łodzi organizatorek pracy konspiracyjnej. W październiku 1939 roku wyjechała do Warszawy, gdzie nawiązała kontakt z Komendą Główną Służby Zwycięstwu  Polski. W kamienicy swoich rodziców, wraz z matką i siostrami, stworzyła i prowadziła jeden z najważniejszych punktów kontaktowych AK Okręgu Łódź, w którym przebywał przez pewien czas ppłk Leopold Okulicki, pierwszy Komendant Okręgu SZP- ZWZ. Środki na finansowanie działalności konspiracyjnej uzyskiwała ze sklepu tekstylnego, który w czasie okupacji działał w okresie od listopada 1939 r. do lata 1941 roku, gdy został zamknięty przez Niemców. Pełniła kierownicze funkcje w Komendzie Okręgu Łódź AK. Od listopada 1939 roku do lutego 1942 roku była szefem Oddziału VII (Biuro Finansów i Kontroli), jednocześnie do czerwca 1940 roku - szefem Oddziału IV (Kwatermistrzostwo). Była dwukrotnie aresztowana przez gestapo, wraz z całą rodziną i przetrzymywana w więzieniu przy ul. Gdańskiej 13. W dniu 13 października 1942 roku wywieziona została do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, gdzie  zmarła 4 stycznia 1943 roku. Odznaczona została pośmiertnie Orderem Wojennym Krzyża Virtuti Militari V kl.

zdjęcie para janina

Edward  Żyźniewski urodził się 21 stycznia 1921 roku w Łodzi. Był starszym synem Zygmunta i Janiny z d. Jezierska. Po ukończeniu szkoły powszechnej rozpoczął naukę w Męskim Gimnazjum Miejskim im. Józefa Piłsudskiego w Łodzi (obecnie III Liceum Ogólno-kształcące im. Tadeusza Kościuszki przy ul. Sienkiewicza), w klasie o profilu matematyczno-fizycznym. W tej szkole, w 1933 roku wstąpił do 9 Łódzkiej Drużyny Harcerskiej im. Henryka Dąbrowskiego. W drużynie pełnił różne funkcje, osiągając jeden z najwyższych stopni harcerskich - stopień Harcerza Orlego. Był uczestnikiem Zlotu ZHP, który w lipcu 1935 roku odbył się w Spale. Dwa lata później, w 1937 roku znalazł się w składzie reprezentacji polskich harcerzy na Jamboree w Holandii. W maju 1939 roku zdał egzamin dojrzałości. Letnie wakacje upłynęły mu w Junackich Hufcach Pracy i w Przysposobieniu Wojskowym, na pracach związanych z przygotowaniami na wypadek wojny: na budowie umocnień na Śląsku wzdłuż granicy niemieckiej i na zabezpieczaniu lotniska Lublinek w Łodzi. Po klęsce wrześniowej za sprawą swej matki, znalazł się w konspiracji. W Komendzie Okręgu Związku Walki Zbrojnej pełnił obowiązki łącznika między Komendantem Okręgu a Szefem Sztabu Okręgu i Komendantem Miasta. Zajmował się także organizowaniem punktów kontaktowych, wynajdywaniem mieszkań dla osób ukrywających się. Zorganizował też jeden z pierwszych w mieście plutonów ZWZ, spośród chłopców zamieszkujących domy familijne przy fabryce Poznańskiego. Kres jego służbie położyło aresztowanie przez gestapo w dniu 5 marca 1941 roku na dworcu Warszawa Główna łódzkiego kuriera do Komendy Głównej  ZWZ, który w śledztwie wyjawił jego nazwisko i adres. Aresztowany przez warszawskie gestapo 7 marca 1941 roku, przebywał na warszawskim Pawiaku, a 5 kwietnia 1941 roku z wyrokiem śmierci został wysłany do obozu koncentracyjnego w Oświęcimiu, gdzie oznaczony został numerem 13393. Po trzymiesięcznym uwięzieniu, 27 lipca 1941 rok został rozstrzelany na dziedzińcu bloku 11. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Walecznych. 

harcerz